Page Title

07.12.10
Aflevering 27: 7 december 2010, 20.00 uur
Peter Buwalda werkte vijf jaar aan zijn debuutroman, waarvan de laatste vier jaar 7 dagen per week. Bonita Avenue is dan ook een roman geworden die qua omvang en soortelijk gewicht zeer zelden geschreven wordt in Nederland. Hoofdpersoon is de wiskundige Sigerius die zijn zorgvuldig opgebouwde sociale en maatschappelijke leven - met al het succes dat daarbij hoort - in een periode van één jaar ziet verkruimelen. Buwalda is een geraffineerd schrijver die moeiteloos vier a vijf verhaallijnen vervlecht tot een keeldichtknijpende finale. 

Tomas Lieske schreef een roman waarin de hoofpersoon zichzelf tegenkomt op straat als een 10-jarige jongen. Dankzij deze jongere ik kan de oudere ik zich dingen uit zijn jeugd herinneren die hij misschien wel verdrongen heeft... Tomas Lieske beschrijft in Alles Kantelt een ontluikende liefdesgeschiedenis tussen een jongen en een meisje tegen de achtergrond van het door de Duitsers in puin geschoten Bezuidenhout. Een liefde die verboden wordt door de vader. Twee dramatische gebeurtenissen die alles doen kantelen laten de lezer vertwijfeld achter.

Raymond Carver is één van de grote Amerikaanse verhalenschrijvers van de XX-ste eeuw. Carver's proza is vaak gedempt, maar de sfeer is gespannen. In de jaren 60 en 70 werd hij een van de leidende figuren van het zogenaamde Dirty Realism. Aan de oppervlakte lijken de verhalen van Carver kalm en banaal, maar dieper zijn het vooral verhalen over niet-ingeloste verlangens, verborgen herinneringen, angst, haat en melancholie. Onlangs is een bundel verhalen in vertaling uitgekomen. Het bijzondere van dit boek is dat er van elk verhaal twee versies zijn opgenomen. Met en zonder veranderingen (verminkingen zeggen sommigen) die zijn aangebracht door zijn redacteur Gordon Lish. De werkwijze van Lish is niet vrij van kritiek, al heeft Carver wel verklaard: “If I have any standing or reputation or credibility in the world, I owe it to you." Maar de schrijver Stephen King ('The Shining') omschrijft de invloed van Lish op de verhalen van Raymond Carver als "baleful and heartless". In het literaire FORUM discussiëren NRC-columnist Frits Abrahams en Querido-redacteur Patricia de Groot over het werk van Carver en waar het werk van een redacteur ophoudt.

Aflevering 26: 2 november 2010, 20.00 uur
In aflevering 26 spreken we met Alex Boogers, Gustaaf Peek en het FORUM gaat dit keer over Nobelprijswinnaar Mario Vargas Llosa
Alex Boogers was twee jaar geleden was zo gefrustreerd over de matige verkoop van zijn romans - terwijl de critici vrijwel altijd lovend zijn - dat hij zei op te houden met de literatuur. Nu ligt er een nieuwe ontroerende roman, De tijger en de kolibrie. Hoe zit dat? Boogers situeert zijn romans altijd aan de rafelranden van de maatschappij. Zo ook in zijn nieuwe boek, waarin een jonge vader het levensgeluk voor het grijpen heeft, maar afglijdt en in een regelrechte hel terecht komt.

Mario Vargas Llosa krijgt op 10 december uit handen van de Zweedse koning de penning uitgereikt die hoort bij de Nobelprijs. Wat maakt zijn werk zo belangrijk? In het FORUM vertaler Arie van der Wal en uitgever en persoonlijk vriend van Vargas Llosa, Laurens van Krevelen.
De 74-jarige schrijver en oud-politicus krijgt dit jaar de Nobelprijs voor de Literatuur voor 'de manier waarop hij machtsstructuren in kaart brengt en zijn scherpzinnige beelden van het verzet, de opstandigheid en de nederlaag van het individu', aldus het Nobelcomité. Hij is de eerste Peruaan die deze prestigieuze prijs in ontvangst neemt.

Gustaaf Peek schrijft gloedvolle romans met als uitgangspunt een historisch gegeven. Zo schreef hij de roman Armin, die zich afspeelt in het Duitsland tussen het einde van de Tweede Wereldoorlog en de val van de Muur. En in Dover staat het drama van de gestikte Chinezen centraal, die probeerden hun penibele bestaan te ontvluchten door zich in een zeecontainer te laten verschepen richting Engeland.

Zijn nieuwe boek Ik was Amerika speelt zich af op en rond een katoenplantage in Texas. Daar was ooit ook een interneringskamp voor Duitse soldaten die krijgsgevangen waren gemaakt tijdens de slag in de Sahara. In Ik was Amerika sluit de Nederlander Dirk die dienst heeft genomen in het Duitse leger vriendschap met Harris, een zwarte man. Dit tot weerzin van de Duitse soldaten in het interneringskamp.  Tevens beschrijft Peek hoe na de oorlog Dirk terugkeert naar Amerika om zijn oude makker te bezoeken. Bijzondere aandacht verdient het prachtig ingehouden en met veel gevoel geschreven deel waarin Harris op oudere leeftijd inmiddels de liefde van zijn leven ontmoet.

Aflevering 25: 12 oktober 2010, 20.00 uur
Aflevering 25 staat geheel in het teken van het exclusieve interview met Ian McEwan.
Ian McEwan is de wonderboy van de Engelse literatuur. Elke roman is gegarandeerd een succesnummer.
 
In zijn nieuwe boek Solar, neemt hij de wetenschappelijke wereld van de alternatieve energiezoekers op de korrel. Met satanisch genoegen zet hij een voormalig Nobelprijswinnaar te kijk, Michael Beard.
Zijn oude roem drijft hem nog steeds voort. Zonder ideeën annexeert hij een revolutionaire theorie van een voormalige medewerker, die onder even dramatische als knullige omstandigheden de dood vindt. Een dood waaraan ook Michael Beard schuld draagt.

McEwan debuteerde in 1975 met de bundel korte verhalen First Love, Last Rites. Hiermee werd hij in één klap beroemd en won hij een jaar later de literaire prijs de Somerset Maugham Award. Daarna, in 1978, volgde zijn debuutroman The Cement Garden, welke in 1993 werd verfilmd, en in 1981 volgde de roman The Comfort of Strangers, welke door Paul Schrader in 1990 is verfilmd. Roger Michell verfilmde Enduring Love in 2004. In 2007 is het meeslepende Atonement verfilmd.


Aflevering 24: 29 augustus 2010, 14.30 uur
Bij de opening van het literaire seizoen ditmaal een live-uitzending van 'Knetterende Letteren, vanaf de Uitmarkt.

Sanneke van Hassel excelleerde op de korte baan. Met haar twee verhalenbundels oogstte zij veel lof. Dit jaar debuteert zij als romanschrijver met Nest, omdat ze een onderwerp had dat niet in één verhaal pastte. Nest gaat over families die well-to-do zijn en dat graag willen laten zien. Van Hassel laat zien wat er gebeurt als er zich iets voordoet dat niet volgens de codes en mores verloopt.

Schrijver Piet Calis vertelt over zijn boek Venus in minirok, een onderzoek naar seks in de Nederlandse literatuur na 1945. In zijn boek onderzoekt de literair historicus aan de hand van talloze literaire teksten hoe de seksualiteit sinds de tweede wereldoorlog vorm heeft gekregen in de Nederlandse literatuur. Heteroseksualiteit, lesbische liefde, overspel, incest, vrijwel alle vormen laat Calis de revue passeren. Het levert een boeiende literair-sociologische studie op. En het zet aan tot lezen van romans uit de oude doos, zoals Eenzaam avontuur van Anna Blaman.

En tot slot de Vlaming Yves Petry. Hij is misschien onbekender dan zijn schrijvende land- en generatiegenoten, maar wij menen dat Petry de grootste is van het hele stel. Dat bewijst hij met zijn nieuwe roman De maagd Marino. Aanleiding voor Petry om het boek te schrijven was een krantebericht over twee vrienden waarin de één vrijwillig werd omgebracht door de ander, en vervolgens in stukken gehakt. De onverklaarbaarheid van deze handelingen bracht Petry ertoe een roman te schrijven. De maagd Marino is een schitterend vormgegeven roman, waarin de schrijver ons voorhoudt dat taal betekenisloos is, zoals het hele bestaan dat is. 

 Aflevering 23: 8 juni 2010, 20.00 uur
Tsead Bruinja is een dichter uit Friesland. Maar is hij daarmee ook een Friese dichter? Hij heeft bundels geschreven in het Fries en bundels in het Nederlands. Wat zijn de verschillen, wat kan wel in het Fries en niet in het Nederlands en in welke staat / sfeer / stemming komt het werk tot stand? In zijn nieuwe bundel Overwoekerd dicht Bruinja over zijn drankinname en veel over sterven en dood. Heel plastisch en tactiel. Waartoe, Tsead Bruinja?

Anneloes Timmerije debuteerde in 2005 met de verhalenbundel Zwartzuur. De acht verhalen kenmerkten zich door een kalme en dwingende toon waarin de personages in hun gelaten en soms uitzichtloze positie werden geplaatst. Vijf jaar na haar literatuurdebuut, verscheen onlangs haar romandebuut De grote Joseph. Over een vrouw die na de dood van haar moeder wil weten wie ze werkelijk was en terug gaat naar de plek waar zij opgroeide. Daar vindt ze niet wat ze zocht en tegelijkertijd meer dan ze wilde vinden. De roman is geschreven in een bijna documentaire stijl en leest hier en daar als een thriller.

Aan de vooravond van Poetry International een kleine rondetafel-conferentie over de stand en positie van de vaderlandse poëzie. Wat zijn de thema's, waarin onderscheidt zij zich van de poëzie in de ons omringende landen? Is de functie van poëzie meer particulier geworden, of zou poëzie ook een rol in het  maatschappelijke debat moeten opeisen? En dóen dichters er eigenlijk wel toe?

Aflevering 22: 4 mei 2010, 20.02 uur
"Het lezen van Willem G. van Maanen is een avontuur, een dwalen in een huis met steeds weer nieuwe deuren en onvermoede kamers", zo stelt het juryrapport bij de toekenning van de Constantijn Huygensprijs in 2004.
De ingrediënten waarmee Van Maanen zijn bevreemdende verhalen samenstelt, zijn allesbehalve vreemd: het gaat om liefde en leugen, moord en zelfmoord, oorlog en dood, seks en erotiek, maar ze worden steeds weer op verrassende wijze met elkaar verbonden. Onlangs verscheen zijn verhalenbundel, 'Bagatellen', met nieuwe korte verhalen waarin, zoals altijd in het werk van Van Maanen, een weinig gunstig beeld geschetst wordt van het genus mens.

John Coetzee, Nobelprijswinnaar en schrijver van wereldfaam, komt naar Nederland om een festival bij te wonen ter ere van zijn 70ste verjaardag. Dat is een bijzondere gebeurtenis, omdat hij niet vaak zijn snuit laat zien. Een interview zit er niet in. Daarom aan de vooravond van zijn bezoek, een FORUM over de betekenis van zijn werk. 'Is dit J.M. Coetzee?' is het thema van het festival. Welk imago creëert de schrijver met zijn mannelijke en vrouwelijke alter ego's? En wat zeggen ze over de schrijver zelf? Socioloog Kees Schuyt en schrijfster Kristien Hemmerechts over J.M. Coetzee.

Daniël Rovers debuteerde onlangs met zijn roman 'Elf'. In 11 hoofdstukken worden evenzovele personen aan ons voorgesteld. Het enige dat hen bindt is de vriendschap die ze hebben met de verteller. Deze schetst de levens van zijn vrienden in Brussel, door hun voorliefdes, ergernissen en verlangens met de lezer te delen. Een sterk debuut en een prachtige stijl. Dat belooft wat voor de toekomst!

Aflevering 21: 6 april 2010, 20.00 uur
Op 27 april is het 15 jaar geleden dat Willem Frederik Hermans overleed. Lange tijd is hij gezien als de belangrijkste naoorlogse schrijver van Nederland. Hoe staat het nu met die status? Waar liggen de wortels van zijn schrijverschap, wordt Hermans nog gelezen, wat hebben zijn romans ons nu nog te zeggen. Een gesprek tussen Hermans-biograaf Willem Otterspeer en Elsbeth Etty.
 
Elke Geurts debuteerde twee jaar geleden met de verhalenbundel Het besluit van Dola Korstjens. Dat boek belandde op de longlist van de Gouden Uil. Haar nieuwe boek Lastmens bevat drie verhalen waarin de hoofdpersonen zich niet gezien weten. Irrationaliteit en wraakzucht is wat hen verbindt. Elke Geurts weet in de alledaagsheid van de situaties waarin haar hoofdpersonen zich bewegen de spanning zo op te voeren, dat de lezer soms met toegeknepen billen de pagina's omslaat.

Anton Korteweg was 30 jaar lang directeur van het Letterkundig Museum in Den Haag. Afgelopen jaar nam hij daar afscheid. Je zou bijna vergeten dat Korteweg ook dichter is. Sinds 1971 publiceerde hij acht dichtbundels, waaronder Niks geen Romantic agony, Comfortabel ongelukkig en Voortgangsverslag. Titels die er niet om liegen. Zoals ook zijn nieuwe bundel niets te raden overlaat, Ouderen zijn het gelukkigst. Alhoewel.... Korteweg heeft de bundel geschreven met in zijn achterhoofd een boekje van de zenuwarts prof. dr. Rümke, Levenstijdperken van de man uit 1938. Een wijs boek en onmisbaar voor de moderne man.

Aflevering 20: 9 maart 2010, 20.00 uur: Boekenweek
In deze aflevering sluiten we aan bij het motto van de Boekenweek ‘Titaantjes - Opgroeien in de letteren’. Te gast: Yolanda Entius, Mark Boog en in het forum Arie Storm, Franca Treur en Thomas Heerma van Voss.
Yolanda Entius schreef haar derde roman: De gelukkigen. Een beklemmend boek over een dorpsgemeenschap die geconfronteerd wordt met een busongeluk met voetballertjes. Welk kind heeft het ongeluk niet overleefd? De ouders wachten een nacht gelaten af in de kantine van de voetbalvereniging.

Mark Boog is in betrekkelijk korte tijd uitgegroeid tot een dichter van indrukwekkend formaat. Met De encyclopedie van de grote woorden won hij de VSB poëzieprijs 2005. Onlangs verscheen zijn nieuwe bundel Er moet sprake zijn van een misverstand. De bundel leest als een 'gevecht'  van de dichter met de loop der dingen, de gang van zaken. De poëzie van Mark Boog is niet makkelijk. Misschien een reden waarom hij niet of nauwelijks te zien is op de buis. Mark Boog is echter één van de interessantste dichters van dit moment.

Criticus Arie Storm gaat in debat met twee jonge schrijvers die recent debuteerden: Franca Treur en Thomas Heerma van Voss, respectievelijk de succesvolste en de jongste debutant van het afgelopen jaar. Hoe vind je een geschikte uitgever? En welke rol spelen nieuwe mediavormen (zoals twitter, Facebook, YouTube) bij de toegang tot de Olympus der Letteren?

>> TIP: Op 10 maart in De Balie in Amsterdam het Debutantenbal. Met: Hanna Bervoets, Thomas Heerma van Voss, Philip Huff, Franca Treur, Maartje Wortel en Arie Storm.
=====================================

Aflevering 19: 02-02-2010, 20.00 uur: Oscar van den Boogaard
In aflevering 19 van 'Knetterende Letteren' schrijver Oscar van den Boogaard over zijn nieuwe roman 'Meer dan een minnaar' en debutante Hannah van Munster over haar boek 'De trompetboom'. Daarnaast praten critici Elsbeth Etty en Dirk Leyman in het literaire forum over de indrukwekkendste boeken van het afgelopen decennium.
In de rubriek 'Van Zijl schrijft voor' de leestips van presentator Kenneth van Zijl.