Page Title

Op 25 augustus 1918 werd Leonard Bernstein geboren in Lawrence (Massachusetts). Hij studeerde in Harvard bij Walter Piston en werd bekend als componist en als dirigent. Weinig componisten wisten zo goed een stempel op hun tijd te drukken als Leonard Bernstein. Zijn loopbaan als componist begon in de vroege jaren veertig van de vorige eeuw. Al snel ontpopte hij zich tot iemand die de klank van ‘urban America’ ten tijde van WO II tot aan de val van de Berlijnse Muur en het communisme van de Sovjet-Unie, in zijn composities wist te vangen. Zijn werken zijn zeer divers, van kamermuziekwerken tot opera’s, maar de Bernstein ‘voice’ is toch wel het best te horen in zijn musical West Side Story; over het leven van twee rivaliserende straatbendes in New York.

New York, niet de stad waar de wortels van Bernstein liggen, maar wel de stad die zorgt voor dat typerende accent in zijn muziek, ondanks zijn kosmopolitische kijk op de maatschappij. Zijn verhouding met Europa, zijn gevoel voor Rusland en zijn Joodse wortels zijn daarom ook nooit volledig uit zijn muziek weg te denken. Al deze elementen smelten samen in zijn composities, die een spiegel zijn van het Amerika van zijn tijd en tegelijkertijd het resultaat vormen van een tijdloze liefde voor de mensen om hem heen.

De liefde voor de medemens komt ook tot uiting in zijn werk als onderwijzer. Hij voelde een grote drang om over muziek te praten – over wat muziek met ons doet, wat goede muziek is, hoe je muziek kan begrijpen. Hét medium bij uitstek voor het geven van muziekonderwijs aan een grote groep mensen is de televisie. En laat het nu net zo zijn dat dit toestel zijn geboorte had tijdens Bernsteins carrière. Zijn eerste optredens als docent op tv, aan het begin van de jaren 1950, waren met name bedoeld voor volwassenen. Maar met de serie Young People’s Concerts wist hij ook het jongere publiek te bereiken. Men was laaiend enthousiast toen in 1957 deze serie van start ging op, jawel, CBS primetime televisie! Hele families zaten voor de buis om te kijken naar de muzikale colleges van Bernstein.

Eén van de redenen waarom Leonard Bernstein zo enorm populair was, was zijn enthousiasme waarmee hij praatte over de muziek en daarmee wist hij een groot deel van het publiek aan zich te binden. Wanneer je kijkt naar de manier waarop hij uitleg geeft over de sonatevorm of het verschil tussen een tonica en een dominant, dan is het alsof hij je meeneemt in soort ‘wondere wereld’ die vol zit met (muzikale) geheimen. Voor Bernstein maakt het niet uit waarover of voor wie hij spreekt, zijn eigen passie is zijn drijfveer en stelt hem in staat kennis over te brengen op een grote groep mensen.

De veelzijdige persoon Leonard Bernstein was naast zijn componisten- en docentenbestaan ook nog dirigent. Hij heeft zich ook in dit ambacht weten te profileren en heeft voor een aantal wereldvermaarde orkesten gestaan zoals de Wiener Philharmoniker, het Boston Symphony Orchestra en ook het Nederlandse Koninklijk Concertgebouworkest. Als Bernstein dirigeerde, dan was dat altijd in soort toestand van eensgezindheid met de componist van het stuk. Hij streefde eindeloos te zoeken naar de ware intentie die de componist met het stuk had. Deze manier van werken, van het continu willen verbeteren, herinterpreteren opnieuw uitvinden van de muziek die gespeeld wordt, onderscheidt Bernstein van zijn collega’s.

Leonard Bernstein is op 14 oktober 1990 overleden te New York City.