Page Title

Balletklassiekers Van Manen, Van Dantzig, Kylian en Lutgerink opnieuw uitgevonden door jongere genaratie choreografen. Reportage van Joost van Krieken over de bijzondere samenwerking tussen de jonge choreografen en hun oudere voorbeelden voor het project 'Covers'.

Artiesten en kunstenaars hebben zich door de eeuwen heen veelvuldig laten inspireren door de prestaties van hun voorgangers en tijdgenoten. In het werk van beroemde schilders, beeldhouwers, architecten en componisten is de inspiratiebron soms letterlijk te herkennen.

In de afgelopen decennia heeft het fenomeen ‘remake’ – het citeren van oude vormen en technieken – in de kunsten een hoge vlucht genomen. De historische roman is helemaal terug, popsongs worden in een eigentijds jasje opnieuw uitgebracht en het klassieke toneelrepertoire leeft telkens weer in nieuwe uitvoeringen op.
In de (Nederlandse) dans is het fenomeen ‘remake’ – buiten de heropvoering van de balletklassiekers – vrijwel onbekend.
Sterker nog, het lijkt wel of het voor choreografen tegenwoordig ‘not done’ is om zich zichtbaar door werk van collega’s te laten inspireren.

Dankzij de opkomst van de beeldcultuur en de snelle ontwikkeling van de media beschikt de choreograaf in korte tijd over een welhaast onbeperkte hoeveelheid mogelijkheden aan genres, technieken en disciplines waarvan hij zich kan bedienen in het creatieproces. Hedendaags werk zou echter nooit de vorm en inhoud hebben zonder het onderzoek en experiment dat in het verleden heeft plaatsgevonden en dat tot belangrijke ontwikkelingen in de danskunst heeft geleid. In Cover worden hoogtepunten uit de Nederlandse dansgeschiedenis teruggebracht op het podium. Niet in de vorm van letterlijke reconstructies zoals dat in de dans gebruikelijk is met repertoire, maar in de vorm van een interpretatie door een nieuwe generatie choreografen. Cover wil hiermee een zoektocht zijn naar de ‘roots’ van de Nederlandse dans en naar oude en nieuwe waarden binnen de danskunst.
Emio Greco I PC, Leine & Roebana, anoukvandijkdc en 'ISH' gaan tijdens de Nederlandse Dansdagen 2007 in première met ‘remakes’ van werk van de grootmeesters Hans van Manen, Rudi van Dantzig, Jiri Kylián en Ton Lutgerink / Amy Gale.

Anouk van Dijk
première / anoukvandijkdc

Anouk van Dijk laat zich voor ‘Cover’ inspireren door ‘Situation’ (1970) van Hans van Manen. Zij kende het werk alleen van foto’s die zij in haar studententijd zag, en raakte mateloos door het werk geïntrigeerd. Toen ze tijdens haar onderzoek naar een stuk voor ‘Cover’ eindelijk een video van het werk te zien kreeg
wist ze zeker dat het zich perfect zou lenen voor een vertaling naar het heden. De tijd waarin het originele werk tot stand kwam vertoont voor Anouk van Dijk veel parallellen met de onze.
‘Net als nu werd het wereldtoneel beheerst door oorlogen, oprukkende terrorisme en grote veranderingen van de samenleving.
‘Situation’ weerspiegelt voor mij die elementen van grote verschuivingen, uitmondend in agressie en geweld. In mijn remake zal ik de basiselementen van het stuk handhaven, maar ze met mijn eigen dansers op geheel eigen wijze vormgeven.’

Foto: Deen van Meer 

Emio Greco en Pieter C. Scholten
Double Point: Rudi (première) / Emio Greco PC

‘Double Points: Rudi’ is een onderzoeksproject geënt op de klassieke academische techniek. Startpunt van het project is het doorlichten van het oeuvre van Emio Greco PC waarbij op zoek gegaan wordt naar de verwantschappen tussen het werk van Emio Greco PC en het klassieke ballet. Emio Greco PC is voor dit onderzoek in dialoog gegaan met Rudi van Dantzig. De dialoog bestond uit gesprekken over klassiek ballet, zijn geschiedenis, zijn toekomst, zijn vormen, zijn intenties en uit een analyse van het gekozen dansmateriaal. Uitgangspunt van het gesprek is het ballet ‘The Ropes of Time’, waar helaas geen registratie en notatie meer van is. Dit stuk uit 1970 is mede op verzoek van Rudolf Nurejev door Rudi van Dantzig gecreëerd. Emio Greco PC kozen voor Van Dantzig omdat hij heeft samen gewerkt met markante
grootheden uit het klassieke genre en op zeer eigen wijze balletten heeft gecreëerd die veranderingen in het denken over, en het zien van ballet tot stand hebben gebracht. Emio Greco PC gaat ervan uit dat dit project inspiratie en suggesties opleveren die de klassieke techniek verder zouden kunnen ontwikkelen of, ambitieuzer gezegd, een nieuwe impuls zouden kunnen geven.

Foto: V & A Images, Victoria and Albert Museum 

Marco Gerris
Footprints (première) / ISH

Marco Gerris groeide op in België, en was daardoor niet zo bekend met de Nederlandse dansgeschiedenis. Één naam vormde hierop een uitzondering; die van Jiri Kylián die ook bij Marco
bekend stond als één van de grootste choreografen in de (internationale) danswereld. Hij vindt het daarom een eer dat hij voor ‘Cover’ zijn versie mag maken van een van Kyliáns balletten.
In ‘Stamping Ground’ ziet hij een ideaal uitgangspunt. Niet alleen omdat het stuk humoristisch, dynamisch en ritmisch is, maar vooral omdat het geïnspireerd is op niet westerse dans. In zijn ‘remake’ zal Gerris proberen tot de kern en de ziel van de dans van een etnische bevolkingsgroep door te dringen, net zoals Kylián dat deed in het origineel.

Foto: Hans Gerritsen

Andrea Leine & Harijono Roebana
première / Leine & Roebana

Andrea Leine en Harijono Roebana kwamen bij hun research voor ‘Cover’ uit bij het werk van Amy Gale en Ton Lutgerink voor het Onafhankelijk Toneel: ‘In onze herinnering aan de vroege dansvoorstellingen van het Onafhankelijk Toneel overheerst de speelsheid, milde humor en absurditeit die deden denken aan Surrealisten en Dadaïsten. Een gevoel van warmte, vrolijkheid en verbazing. Het was in de jaren ’80 een bevrijdende stap weg van het streven naar formele integriteit die het werk van de conceptuele laat-modernisten kenmerkte. Wij proberen de inspiratiebronnen van Ton Lutgerink en Amy Gale te achterhalen aan de hand van originele notities en herinneringen. Met behulp van foto’s, video’s en publieksverslagen willen we de specifieke mentaliteit van het Onafhankelijk Toneel van de jaren ’80 weer tot leven brengen.

Foto: Hajo Piebenga en Marijn Dulfer

In de maand oktober 2007 zijn deze dansproducties nog op verschillende andere plaatsen in Nederland te zien geweest en nu dus op Cultura voor wie het in het theater gemist heeft!